Αρχική > Ο λόγος των αποκλεισμένων, Ιούνιος 2008, Θεσσαλονίκη - Κείμενα > Πως ανατρέπεται η κυρίαρχη προκατάληψη του επικίνδυνου ή ανεύθυνου ψυχικά πάσχοντος

Πως ανατρέπεται η κυρίαρχη προκατάληψη του επικίνδυνου ή ανεύθυνου ψυχικά πάσχοντος

Απρίλιος 2, 2010

του Ιωάννη Καρτεράκη

Εδώ και αρκετές δεκαετίες (για να μην πούμε εδώ και αιώνες ώστε να χρειαστεί να ανατρέχουμε στα άσυλα της ιστορίας), το άτομο με ψυχιατρική εμπειρία γίνεται αποδέκτης βίας, καταπίεσης και περιορισμού τόσο σε πολιτικό όσο και σε κοινωνικό και σε προσωπικό επίπεδο, μέσα σ’ ένα κλίμα σιωπηρής συγκατάβασης για ό,τι του συμβαίνει. Κι αυτό, γιατί υπάρχει η σκόπιμα συντηρούμενη προκατάληψη του επικίνδυνου ή ανεύθυνου ψυχικά πάσχοντος. Αυτή συντηρείται τόσο από την άγνοια του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου –αφού μία ψυχική εμπειρία είναι ένα θέμα ταμπού– όσο και από τον φόβο που καλλιεργείται από τα ΜΜΕ που τόσο επηρεάζουν τη συλλογική συνείδηση· το ψυχιατρικό κατεστημένο με την κλινική επιστημοσύνη των διαγνώσεων και την αυθεντία της γνώσης, που προσδίδει στους ανθρώπους ετικέτες ασθενειών, με ό,τι αυτές συνεπάγονται· τα συμφέροντα των φαρμακοβιομηχανιών και των φαρμακευτικών εταιρειών που εκμεταλλεύονται όλο αυτό το σύστημα στο βωμό του κέρδους· και φυσικά την κακή παιδεία που παγιώνει αυτή τη ζοφερή κατάσταση.

Το άτομο με ψυχιατρική εμπειρία δεν φαίνεται, δεν ακούγεται πουθενά. Υπάρχει αλλά προς τα έξω δεν έχει υπόσταση, κρύβεται, εμφανώς είναι «ανύπαρκτος»· ένας «απόβλητος», ένας «παρίας» μέσα σε μία κοινωνία που χαίρει άκρας υγείας. Γιατί η κοινωνία κάνει λόγο γι’ αυτόν μόνο και μόνο για να επιβεβαιώσει αυτή την καθώς πρέπει «υγεία» της, μέσα από την ακύρωση ή την εξόντωσή του. Πόσο υποκριτικό, δεν νομίζετε;

Κι όμως δεν είμαστε Η Αρρώστια, δεν είμαστε Η Νόσος, είμαστε άνθρωποι.

Ήρθε η ώρα να ανατρέψουμε αυτή την κυρίαρχη αντίληψη, να ορθώσουμε ανάστημα, να σηκώσουμε το κεφάλι ψηλά. Να προχωρήσουμε όλοι μαζί μπροστά και να εκφέρουμε λόγο. Πως; Μέσα από την αυτό-οργάνωσή μας μέσα από ομάδες αυτοβοήθειας σε τοπικό επίπεδο όσο και ευρύτερα με τη δημιουργία ενός πανελλήνιου δικτύου, που θα προάγει τα δικαιώματα των ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία.

Η εμπειρία στα Χανιά, με το Κίνημα Αυτοβοήθειας Χρηστών Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (Κ.Α.Χ.Υ.Ψ.Υ.) δείχνει ότι μία τέτοια κίνηση είναι εφικτή.

Η ομάδα λειτουργεί εδώ και καιρό χωρίς τη βοήθεια ειδικών. Μέσα από τις ποικίλες δράσεις της (π.χ. ραδιοφωνικές εκπομπές, κινηματογραφικές προβολές, έκδοση περιοδικού, και άλλες δραστηριότητες όπως κουκλοθέατρο), οι οποίες στοχεύουν σε ένα άνοιγμα πνεύματος και ψυχής, μέσα σ’ ένα κλίμα δημιουργίας, επικοινωνίας, κατανόησης και επαφής με την ευρύτερη κοινότητα που αγκαλιάζει, σέβεται και αποδέχεται τη διαφορετικότητα του καθενός, οι προκαταλήψεις καταρρίπτονται, ο κόσμος προβληματίζεται, ενημερώνεται και ευαισθητοποιείται στα θέματα ψυχικής υγείας απλά και άμεσα.

Αργά αλλά σταθερά, δημιουργείται ένας πυρήνας ο οποίος όλο διευρύνεται. Ναι, πραγματοποιήθηκε μία τέτοια κίνηση, ένα άνοιγμα στον κόσμο σπάζοντας τον αποκλεισμό μας.

Παράλληλα, μέσα από τις συναντήσεις των μελών του κινήματος, όπου στηρίζουμε ο ένας τον άλλο σε ψυχικό, συναισθηματικό επίπεδο, μοιραζόμαστε προβληματισμούς και δραστηριότητες, ενώ δημιουργούμε φιλίες, όλα σε ένα κλίμα κατανόησης και αλληλεγγύης.

Αφού μία τέτοια κίνηση έγινε στα μικρά Χανιά, είμαι σίγουρος ότι μπορεί να γίνει και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Ήδη το συνέδριο αυτό, η συνάντησή μας από διάφορα μέρη της Ελλάδας εδώ, είναι ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς διαθέτει τη δυναμική του δικτύου που σας ανέφερα.

Γιατί, καθώς η ψυχή δεν είναι οικόπεδο προς διαχείριση ούτε των ψυχιάτρων ούτε των φαρμακευτικών εταιριών, αλλά είναι με το μέρος όπου πραγματώνεται η ελευθερία του ατόμου, οφείλουμε οι ίδιοι να συνεχίζουμε να παλεύουμε για την αξιοπρέπειά μας, για την ίδια μας την ύπαρξη, όπως και ο κάθε άνθρωπος.

Έτσι, λοιπόν, είμαστε αντίθετοι στην κάθε εξουσία που περιορίζει την ελευθερία μας. Η ψυχή, όπως και η ζωή δεν ορίζεται από το κέρδος ούτε από την ψυχιατρική, γι’ αυτό ακριβώς είναι αδιαπραγμάτευτη. Ακόμα περισσότερο σε μία εποχή που τεμαχίζει το σώμα από την ψυχή, τον άνθρωπο από τη ζωή, τον άνθρωπο από τον άνθρωπο. Σε μία εποχή όπου όλα είναι ελεγχόμενα, κατευθυνόμενα, ανελεύθερα, και ο άνθρωπος που αισθάνεται πέρα του αποδεκτού πόνο, γίνεται ο δακτυλοδεικτούμενος αποδιοπομπαίος τράγος για να καλυφθούν σιωπηρά, αποδεκτά από όλους φαινόμενα, όπως οι πόλεμοι, η φτώχεια, ο ρατσισμός, η καταστροφή του περιβάλλοντος, η ολοένα αυξανόμενη βία. Μήπως τελικά αυτή δεν είναι η νόσος;

Τώρα, όμως, αυτή τη στιγμή, μέσα από αυτό το συνέδριο, ορίζουμε την αρχή για το τέλος των διακρίσεων σε βάρος μας, διεκδικούμε την ελευθερία μας. Γεννιόμαστε ελεύθεροι και δεν συμβιβαζόμαστε με τίποτα λιγότερο από την ελευθερία μας αυτή.


* – Μέλος Κινήματος Αυτοβοήθειας Χρηστών Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας Χανίων, e-mail: kaxypsy@gmail.com.

[Πρακτικά Συνεδρίου «Ο Λόγος των Αποκλεισμένων», 7 & 8 Ιουνίου 2008. Δημοσίευση: Κοινωνία & ψυχική Υγεία, Τεύχος 8ο, Ιούλιος 2008.]

Advertisements