Αρχική > Ο λόγος των αποκλεισμένων, Ιούνιος 2008, Θεσσαλονίκη - Κείμενα > Σωματείο «Αυτοεκπροσώπησης» και ομάδα «Αυτοεκπροσώπησης ευπαθών κοινωνικών ομάδων»

Σωματείο «Αυτοεκπροσώπησης» και ομάδα «Αυτοεκπροσώπησης ευπαθών κοινωνικών ομάδων»

Απρίλιος 2, 2010

του Λεονάρδου Σκόρδου *

Καλημέρα σας.

Κατ’ αρχήν αγαπητοί φίλοι και φίλες σας χαιρετώ και ελπίζω να είστε όλοι καλά. Ονομάζομαι Λεονάρδος Σκόρδος, είμαι πρόεδρος του σωματείου «Αυτοεκπροσώπηση» και συντονιστής της ομάδας «Αυτοεκπροσώπησης Κοινωνικών Ευπαθών Ομάδων».

Το σωματείο ιδρύθηκε το 2007 με τη βοήθεια της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. (Πανελλαδική Ένωση για την Ψυχοκοινωνική Αποκατάσταση και Επαγγελματική Επανένταξη) στο χώρο του Κεντρικού Κοινωνικού Διαλόγου της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. Η προσπάθειά μας υποστηριζόταν και υποστηρίζεται από την Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε αλλά το σωματείο χαρακτηρίζεται από ανεξάρτητη και αυτόνομη δράση σε θέματα που αφορούν τα άτομα με ψυχικές δυσκολίες σύμφωνα με τις αρχές της Ε.N.U.S.P. και το παγκόσμιο δίκτυο W.N.S.P. Το σωματείο ήταν ένας από τους σκοπούς της ομάδας αυτοβοήθειας και ενδυνάμωσης. Η ομάδα αυτή δεν ήταν θεραπευτική, αλλά είχε σαν στόχο να βοηθήσει και να ενδυναμώσει ψυχολογικά τους χρήστες που παίρνουν μέρος σ’ αυτή, μέσα από τη φιλία και την αλληλεγγύη των μελών της, την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινωνίας σχετικά με τους χρήστες υπηρεσιών ψυχικής υγείας, την έκδοση της τριμηνιαίας εφημερίδας και τέλος βέβαια τη δημιουργία του σωματείου.

Η ομάδα γινόταν από τον Νοέμβρη του 2001 μέχρι τον Οκτώβριο του 2006 στην Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. στο χώρο του Κέντρου Κοινωνικού Διαλόγου κάθε Δευτέρα απόγευμα. Υπεύθυνος της ομάδας ήμουν εγώ και την εποπτεία είχε μία επαγγελματίας ψυχικής υγείας. Η προσπάθειά μας υποστηριζότανε από το Δ.Σ. της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. Την ιδέα της ομάδας μας την έδωσε ένας Ολλανδός πρώην χρήστης και μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Χρηστών και Επιζησάντων από την Ψυχιατρική (Ε.N.U.S.P.), o Clemens Huiting. Σ’ αυτή την προσπάθειά μας βοήθησε και ένα βιβλίο-οδηγός του ΗUMLET TRUST, το οποίο μεταφράστηκε και εκδόθηκε από την Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. όπου αναλύονται τα βήματα για τη λειτουργία της ομάδας. Κατ’ αρχάς, η ομάδα αυτή ξεκίνησε με βασικό πυρήνα τους 4 εργαζόμενους χρήστες της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. πριν από 7 χρόνια και σιγά σιγά προστέθηκαν και άλλα μέλη από άλλους φορείς και δομές της Αθήνας.

Επίσης, η Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. υλοποιεί το σχέδιο δράσης «Σύσταση Οργάνου Αυτοεκπροσώπησης μελών ευπαθών κοινωνικών ομάδων» με στόχο την επαγγελματική αποκατάσταση και ένταξη. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από την Ειδική Υπηρεσία Συγχρηματοδοτούμενων Ενεργειών από το Ε.Κ.Τ. και εντάσσεται στο Ε.Π. «Απασχόληση και Επαγγελματική Κατάρτιση» («Δράσεις Ενίσχυσης της Απασχόλησης Ανέργων με την ενεργό συμμετοχή μη κυβερνητικών οργανώσεων»).

Το θέμα που θα παρουσιάσουμε είναι πολύ σημαντικό και θα πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή σ’ αυτό. Θα ήθελα να αρχίσω λέγοντας ότι οι χρήστες υπηρεσιών ψυχικής υγείας (ΧΥΨΥ) πρέπει να κάνουν ένα βήμα μπροστά, δηλαδή να συμμετέχουν στα κοινά άλλα και πιο ειδικά στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Στο πεδίο της μειονεξίας, υπάρχουν πολλές ειδικές συνθήκες που επηρεάζουν τις συνθήκες ζωής ατόμων ευπαθών ομάδων. Άγνοια, παραμέληση, προκατάληψη, στιγματισμός και φόβος είναι κοινωνικοί παράγοντες που μέσα από την ιστορία της μειονεξίας απομόνωσαν αυτά τα άτομα και καθυστέρησαν την ανάπτυξή τους. η ύπαρξη ελπίδας είναι σημαντική στην ανάρρωση, γι’ αυτό και όλη η δράση είναι στενά δεμένη με την προώθηση της ισότητας των ευκαιριών των μελών ευπαθών κοινωνικά ομάδων.

Από την εμπειρία μου γνωρίζω ότι οι χρήστες υπηρεσιών ψυχικής υγείας ζουν απομονωμένοι. Οι περισσότεροι από αυτούς σε νοσοκομεία, στα σπίτια τους ή σε ξενώνες. Βέβαια ένας πολύ σημαντικός λόγος που δεν προσπαθούν είναι ότι ζουν χρόνια στον αποκλεισμό. Δεν τους έχει δοθεί η ευκαιρία να εργαστούν και να μπουν στον επαγγελματικό στίβο. Το κράτος πρέπει να τους δώσει μία ευκαιρία να εργαστούν όπως έχει κάνει σε κάποιες περιπτώσεις είτε στον ιδιωτικό είτε στο δημόσιο τομέα. Όσον αφορά τη συμμετοχή των εργαζομένων με ψυχοκοινωνικά προβλήματα στις αποφάσεις των Δ.Σ. στη χώρα μας είναι ανύπαρκτη. Ακόμα και εκείνοι που εργάζονται, καταπατούνται τα δικαιώματά τους και δεν αμείβονται ικανοποιητικά.

Υπήρχε λοιπόν επιτακτική ανάγκη να δημιουργηθεί ένα αυτόνομο και ανεξάρτητο σωματείο από άτομα με ψυχοκοινωνικά προβλήματα σε πανελλαδικό επίπεδο, το οποίο να αγωνίζεται για τα δικαιώματά τους τόσο στον κοινωνικό όσο και στον οικονομικό τομέα. Έτσι δημιουργήσαμε το σωματείο «Αυτοεκπροσώπηση» χρηστών υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Εκπροσώπηση ενός ανθρώπου σημαίνει ότι κάποιο άλλο άτομο μιλά και δρα εκ μέρους του παρουσιάζοντας την κατάσταση σαν να τη ζει ο ίδιος. Σε πολλές περιπτώσεις άτομα κοινωνικά ευπαθών ομάδων, συχνά δυσκολεύονται να εκφραστούν ή οι απόψεις τους δεν γίνονται σεβαστές.

Αυτοεκπροσώπηση σημαίνει ότι ένα άτομο μιλά και δρα για τον εαυτό του. Πολλοί χρήστες υπηρεσιών μπορούν να εκπροσωπήσουν τον εαυτό τους αν τους δοθούν οι κατάλληλες ευκαιρίες και η σωστή πληροφόρηση. Σε αυτή την περίπτωση δεν θα χρειάζονται έναν εκπρόσωπο, αλλά θα μπορούν οι ίδιοι να κινητοποιηθούν ή να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους και να υποβάλλουν προτάσεις στην κατεύθυνση της κοινωνικοοικονομικής τους ενσωμάτωσης.

Στο παρελθόν, η κοινωνική πολιτική στόχευε στην προσαρμογή των ατόμων στις μειονεξίες τους. Τώρα, όμως, η ενσωμάτωση μάλλον παρά η προσαρμογή φαίνεται να είναι το κλειδί για την ένταξή τους στην ενεργή κοινωνία. Η νέα προσέγγιση βασίζεται στην κοινή δέσμευση για την αναγνώριση και απομάκρυνση των φραγμών για ίσες ευκαιρίες, για την προώθηση σε πλήρη συμμετοχή των μειονεκτούντων ατόμων σε όλες τις πλευρές της ζωής.

Βασικός στόχος λοιπόν του σωματείου «Αυτοεκπροσώπηση» και της ομάδας «Αυτοεκπροσώπησης Ευπαθών Κοινωνικών Ομάδων» είναι η ενδυνάμωση της ικανότητας αυτοεκπροσώπησης των ευπαθών κοινωνικά ομάδων και των χρηστών υπηρεσιών ψυχικής υγείας ώστε να διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και στη διαμόρφωση πολιτικών για την αγορά εργασίας και ισότιμων ευκαιριών ένταξης. Επίσης, άλλοι σημαντικοί στόχοι είναι ο αποστιγματισμός, η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινωνίας, η εκπροσώπησή τους σε εθνικό και διεθνές επίπεδο και η εξασφάλιση καλών συνθηκών στον τομέα της κοινωνικοοικονομικής ενσωμάτωσης.

Η Ομάδα «Αυτοεκπροσώπησης Ευπαθών Κοινωνικών Ομάδων» επικοινωνεί με δομές ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης (ξενώνες, οικοτροφεία, κέντρα ημέρας, νοσοκομεία, κ.λπ.) για την ανάπτυξη προβληματισμού, έτσι ώστε να αγωνιστούμε μαζί για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και την παροχή ισότιμων ευκαιριών ένταξης.

Επιδιώκουμε την ενημέρωση και τη δικτύωση με τους κοινωνικούς και εργοδοτικούς φορείς που θα έχει σαν στόχο την κοινωνική–επαγγελματική επανένταξη, την απαλλαγή από το κοινωνικό στίγμα, το οποίο επιβαρύνει την κοινωνική ταυτότητα του ατόμου, με αποτέλεσμα το άτομο να εκτιμάται ως διαφορετικό, περιορισμένο, ανεπαρκές, στην καθημερινή απασχόληση και στην οικονομική ανεξαρτησία. Επιδιώκουμε την προσωπική επαφή γιατί πιστεύουμε ότι είναι ο καλύτερος τρόπος για να προσκληθούν μέλη στο σύλλογο και στην Ομάδα «Αυτοεκπροσώπησης ευπαθών κοινωνικών ομάδων». Στόχος είναι η ενιαία δράση και εν γένει ο συντονισμός ενεργειών, δραστηριοτήτων και πολιτικών για την εξασφάλιση καλύτερων συνθηκών στην πραγματοποίηση της κοινωνικοοικονομικής ενσωμάτωσης και επαγγελματικής απασχόλησης.

Οι βασικοί σκοποί του σωματείου και της ομάδας «Αυτοεκπροσώπησης Ευπαθών Κοινωνικών Ομάδων» είναι οι εξής:

Α) Ο αποστιγματισμός.

Σύμφωνα με τον γενικότερο ορισμό, το στίγμα είναι η απώλεια της κοινωνικής θέσης και η διάκριση που προκαλείται από αρνητικά στερεότυπα. Το στίγμα είναι μία πολύπλοκη διαδικασία που περιλαμβάνει: «κόλλημα ετικέτας», στερεότυπα, αποξένωση, απώλεια της κοινωνικής θέσης και διάκριση, όπως επίσης και συναισθηματικές αντιδράσεις που λαμβάνουν χώρα στη διαδικασία μεταξύ αυτού που στιγματίζεται και αυτού που στιγματίζει. Η αλληλεπίδραση των διαφόρων διαδικασιών ενισχύουν η μία την άλλη μέσω θετικής ανατροφοδότησης. Η βασική διαφορά μεταξύ στερεοτύπων και στίγματος είναι η κατοχή δύναμης. Δεν θα υπήρχε το στίγμα χωρίς την εξάρτηση, χωρίς ανθρώπους οι οποίοι μέσω των αποφάσεών τους να επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό τις ζωές των κοινωνικά ευπαθών ομάδων. Προσπαθούμε λοιπόν να ευαισθητοποιήσουμε σειρά από κοινωνικούς φορείς και φορείς των εργοδοτών για την ισότιμη ένταξη στην αγορά εργασίας.

Β) Η προβολή και η προώθηση των θέσεων όσον αφορά τα δικαιώματα των ατόμων με ψυχοκοινωνικά προβλήματα.

Γ) Η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης όσον αφορά τα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα των ατόμων αυτών.

Δ) Η ενθάρρυνση των χρηστών στα κέντρα λήψης αποφάσεων.

Ε) Η συνεργασία με συλλόγους, σωματεία και οργανώσεις επαγγελματιών ψυχικής υγείας και γονέων.

Στ) Η διεκδίκηση των θέσεων όσον αφορά τα δικαιώματα των ατόμων με ψυχοκοινωνικά προβλήματα και η προώθηση στην απασχόληση και συμμετοχή στους ΚοιΣΠΕ.

Κλείνοντας αυτή την ομιλία θα ήθελα να σας ευχαριστήσουμε για τη συμμετοχή σας και να προσθέσω ότι σε συλλογικά προβλήματα δεν χωρούν ατομικές λύσεις και ότι όσοι βρισκόμαστε εδώ έχουμε χρέος να πληροφορήσουμε την κοινωνία για το ποια είναι η κατάσταση στο χώρο της ψυχικής υγείας και να δράσουμε συλλογικά και ενωτικά. Σας καλώ όλους να ενώσουμε τη φωνή μας, να παρουσιάσουμε τις πραγματικές μας δυνατότητες ενάντια στην πλαστή εικόνα που κάποιοι θέλουν να συντηρούν για εμάς.

Τέλος θα ήθελα να σας διαβάσω το ψήφισμα του Συμβουλίου των Αντιπροσώπων των Κυβερνήσεων των Κρατών Μελών που συνεδρίασαν στις 20 Δεκεμβρίου 1996 για την ισότητα ευκαιριών για άτομα με μειονεξίες, όπου μεταξύ των άλλων λέει:

«όλα τα μειονεκτούντα άτομα, όποια και αν είναι η καταγωγή και η φύση της μειονεξίας τους, πρέπει να δικαιούνται πρόσθετων συγκεκριμένων μέτρων που σκοπεύουν στην εξέλιξη της κοινωνικής και επαγγελματικής τους ενσωμάτωσης».

Ευχαριστώ πολύ.


* –  Πληροφορίες για το Σωματείο Χρηστών Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας «Αυτοεκπροσώπηση» στην ιστοσελίδα της Πανελλαδικής Ένωσης για την Ψυχοκοινωνική Αποκατάσταση και την Επαγγελματική Επανένταξη(ΠΕΨΑΕΕ) http://www.pepsaee.gr,  Διεύθυνση: Χαρίσσης 6 Αθήνα, 10439, τηλ. & fax: 210 8818946, e-mail: pepsaee@otenet.gr.

[Πρακτικά Συνεδρίου «Ο Λόγος των Αποκλεισμένων», 7 & 8 Ιουνίου 2008. Δημοσίευση: Κοινωνία & ψυχική Υγεία, Τεύχος 8ο, Ιούλιος 2008.]

Advertisements